روز جهاني تئاتر
حسين افصحي ـ تورنتو
مراسم روز جهاني تئاتر در پاريس با شركت يونسكو و در حضور مانفرد بلهار رئيس انستيتوي جهاني تئاتر و مدير هنرهاي تئاتر وبسباون و ژرار مورنار مدير اپراي ملي پاريس برگزار شد. در اين مراسم پيام روز جهاني تئاتر توسط آرين منوشكين مدير "تئاتر خورشيد" براي حضار قرائت شد. در همين مراسم ميزگردي با عنوان "درباره تئاتر خورشيد و تئاتر جهان" به مديريت ژرار مورنار و با حضور بئاتريس پيكون و الين مدير واحد تحقيقات CNRS و آرين منوشكين برگزار شد.
و اما دليل انتخاب آرين منوشكين و گروه تئاتر خورشيد براي ارسال پيام به روز جهانی تئاتر:
آرين منوشكين در سال 1964 (چهل سال پيش) با همراهي همشاگرديهايش در دانشگاه تئاتر شركتي با نام تئاتر خورشيد (Theater Dusoleil) تاسيس كرد. نامي كه حكايت از ارزش بالاي هنر تئاتر نزد منوشكين و دوستانش داشت. اين گروه هنري به عنوان نخستين فعاليت حرفه اي خود اجرايي از نمايشنامه "آداموف" كه براساس "يورگيس كوچك" اثر گوركي نوشته شده بود را بر روي صحنه برد.
دومين اثر اين گروه اجرايي براساس رمان "ناخدا فراكاس" اثر تئوفيل گوينه بود كه توسط يكي از اعضاي گروه "فيليپ لئونارد" به صورت نمايشنامه تنظيم شد و توسط اين گروه در اطراف و اكناف كمتر ديده شده در فرانسه بر روي صحنه رفت.
به هر حال هويت تئاتر خورشيد به شكل فزاينده اي با شخصيت آرين منوشكين كه گروه را هدايت و رهبري كرده، پيوند خورده است. هدفهای اصلي تئاتر خورشيد پژوهش در شكلهاي اجرايي تئاتر و خلق هنري شاعرانه بر روی صحنه است كه حقيقت انساني، اجتماعي و سياسي نمايش را آشكار ميسازد.
تئاتر خورشيد سپس "1789" را درباره انقلاب كبير فرانسه به صحنه برد كه در فضاي باز اجرا شد و انقلابي در اجراي نمايش محسوب ميشد. همين نمايش موجب شد تا گروه و بخصوص منوشكين خود را بيش از پيش با مقوله هاي آزادي و بي عدالتي درگير سازند، بدون آنكه به ورطه ي داوري هاي متعصبانه فرو افتند.
امسال همزمان با چهلمين سالگرد تشكيل گروه " تئاتر خورشيد" فيلمي تهيه شد با عنوان "طبل هاي روي پل" كه در جريان آن يكي از اجراهاي قديمي گروه با همين نام در مكان هاي اصلي و با همان شكل عروسكي كه توسط "هلن سيکسو" طراحي شده بود، فيلمبرداري شده و در مراسم روز جهاني تئاتر به نمايش گذاشته شد.
مراسم روز جهاني تئاتر براي اولين بار در سال 1961 در هلسينكي بنيان گذاشته شد و به سرعت از سوي تئاترهاي دنيا مورد استقبال قرار گرفت. و از آن زمان تا به امروز هر ساله 27 مارچ كه روز افتتاح " تئاتر ملتها" ست توسط مراكز ITI در تمام كشورهاي جهان گرامي داشته ميشود و يكي از چهره هاي مطرح تئاتر جهان پيام ميفرستد كه به تمامي زبانها ترجمه شده و در مراسم ملي هر كشور خوانده ميشود.
اولين پيام را ژان كوكتو نوشت. پس از آن به نامهايي چون: ژان لويي بارو، لارنس اوليويه، پيتر بروك، اوژن يونسكو، گيريش كارناد، آرتور ميلر، پابلو نرودا، ريچارد برتون ، هلنه وايگل و . . . می توان اشاره كرد.
پيام روز جهاني تئاتر 2005 را كه "آرين منوشكين" مدير و كارگردان "تئاتر خورشيد" فرستاده، توسط ITI ايران ترجمه شده است که در زير می خوانيد:
كمك!
تئاتر، به دادم برس
من خوابيده ام، بيدارم كن
در تاريكي گم شده ام، راهنمايم باش، لااقل به سوي يك شمع
كاهلم، شرمگينم كن
خسته ام، مرا بشوران
بي تفاوتم، تكانم بده
بي تفاوت ميمانم، ضربه اي به من بزن
ترسيده ام، شجاعتم بخش
بي ياورم، آموزگارم باش
وحشي ام، انسانم كن
خودم را گرفته ام، چنانم كن كه از خنده بميرم
بدبينم، آسانگيرم كن
بي توجهم، تغييرم بده
بد انديشم، تنبيهم كن
خودخواه و بي رحم ام، با من بجنگ
به خود غره ام، مسخره ام كن
بي اصالتم، شرافتم بخش
گنگم، زبانم را باز كن
ديگر رويايي ندارم، ترسو خطابم كن يا احمق
فراموش كرده ام ، حافظه ام را به صورتم پرتاب كن
احساس پيري و فرسودگي ميكنم، كودك درونم را به جنبش درآر
سنگينم، به من آهنگ بده
غمگينم، شادمانم كن
ناشنوايم، درد را مثل طوفان به سويم سرازير كن
گمراهم، بگذار انديشه در من رشد كند
ناتوانم، شعله ياري را بيفروز
نابينايم، همه نورها را احضار كن
با زشتي تسخير شده ام، زيبايي پيروزمند را به سراغم بيار
از نفرت لبريز شده بودم، تمام نيروهاي عشق را آزاد كن
"انجمن هاي نمايش استاني"
براي اولين بار انجمن هاي نمايش استاني در مراسم روز جهاني تئاتر در اصفهان تشكيل ميشود. اگر اين طرح پا بگيرد 30 انجمن نمايش استاني تشكيل ميشود كه اعضاي تمامي انجمن هاي هر استان با انتخاباتي كه انجام ميدهند، هيئت اجراييه انجمن نمايش استان را كه منتخبي از جامعه ي تئاتري هر استان محسوب ميشود، برمي گزينند.
جشن روز جهاني تئاتر در ايران!
جشن روز جهاني تئاتر در ايران پنجشنبه اول ارديبهشت در استان اصفهان برگزار ميشود. اين مراسم از چهارشنبه 31 فروردين آغاز ميشود. هنرمندان تئاتر پس از بازديد از شهرهاي كاشان و ابيانه براي حضور در مراسم در اصفهان خواهند بود و سپس روز جمعه پس از بازديد از شهرهاي شهركرد و كوه رنگ و چل گي به تهران بازخواهندگشت.
دذ اين مراسم پيام آرين منوشكين توسط نماينده يونسكو قرائت ميشود و در پايان از پيش كسوتان و هنرمندان تئاتر كه در سال گذشته فعال بودند و همچنين از ناشراني كه اقدام به چاپ كتابهاي نمايشي كردند قدرداني ميشود.
آخرين بازمانده نسل تعزيه خوان درگذشت!
هاشم فياض ملقب به معين البكا و از آخرين بازماندگان نسل تعزيه تكيه دولت درگذشت. هاشم فياض از 4 سالگي كار تعزيه را با حضور در "كاروان اسرا" آغاز كرد كه تا يك قرن طول كشيد. فياض در 17 سالگي در تكيه دولت تعزيه خواند، اما با ممنوع شدن تعزيه از سوي رضاشاه، تكيه دولت هم به مرور به تعطيلي كشيده شد و در اين جريان فياض چند روزي به زندان افتاد. اما وي همچنان به طور مخفيانه و بعد گسترده به كار خويش ادامه داد و پسرهايش را هم با اين هنر آشنا كرد و در اغلب تعزيه ها فرزندانش در حكم شبيه خوان حضور داشتند.
فياض تا آخرين روزهاي زندگي اش به تعزيه وفادار بود و به عشق تعزيه زندگي ميكرد. او شاگردان زيادي داشت. كساني مانند رضا حيدري، اسماعيل محمدي، حاج رضا لنكراني و .. .
هاشم فياض در زيرزمين خانه خود آرشيوي از وسايل مراسم تعزيه را جمع آوري كرده بود و در اختيار گروههاي تعزيه قرار ميداد. هاشم فياض در چندين جشنواره بين المللي شركت كرده بود و شبيه گردان ها و گروه موسيقي وي از پسرانش تشكيل ميشدند.
"پيتر بروك" در پاريس با ديدن اجراي تعزيه فياض به او لقب "علي بابا" داده و به او تعظيم كرده بود كه در روزنامه هاي بسياري در جهان چاپ شد. يادش گرامي.
پايين گذر سقاخانه چاپ شد
"پايين گذر سقاخانه" و "جاده" دو كتاب نمايشنامه هاي جديد "اكبر رادي" نمايشنامه نويس خوبمان در حال چاپ است. از اكبر رادي در حال حاضر نمايش "ملودي شهر باراني" به كارگرداني "هادي مرزبان" در حال تمرين است. اواسط شهريور ماه قرار است در سالن اصلي تئاتر شهر روي صحنه برود.
"اين قصه را ايرانيان نوشته اند!"
"اين قصه را ايرانيان نوشته اند" توسط عليرضا نادري نوشته و كار شده است كه قرار است امسال در تهران روي صحنه بيايد. اين نمايش در حال حاضر سه سال است كه در نوبت اجراست، اما تاكنون موفق به اجرا نشده است.
عليرضا نادري نويسنده و كارگردان اين نمايش در سال گذشته بيشترين فعاليت خود را به چاپ نوشته هايش اختصاص داده است.
"بي ستاره ها"
"فرزين سميعي" كه از بازماندگان تئاتر لاله زاري ست، اين روزها "بي ستاره ها" را در تئاتر پارس كه به مديريت "محمود استاد محمد" اداره ميشود روزي دو سانس روي صحنه برده است. او معتقد است به علت تعطيلي طولاني اين مجموعه صدمه زيادي به استقبال تماشاچيان زده است. ضمن اينكه به دليل افزايش هزينه ها نميتوان آن طور كه بايد و شايد تبليغ خاصي روي كار انجام داد. در اين نمايش نيلوفر رحيمي، مصطفي ميرقاسمي، فرزين سميعي، جواد گلريز، علي فيض آبادي، محمود حسيني، فرحناز بيگلر به عنوان بازيگر حضور دارند.
داستان "بي ستاره ها" درباره سرقت از يك خانه است، فردي در خانه است كه دزد ديگري وارد ميشود، يكي از دزدهاي قبلي خود را صاحب خانه معرفي ميكند، تا اينكه صاحب خانه اصلي از راه ميرسد و . . .
بهرام بيضايي به جستجوي بازيگر!
بهرام بيضايي مقدمات نمايش جديد خود را آماده ميكند. اين نمايش که "مجلس شبيه خواني نويد ماكان و همسرش رخشيد فرزين" نام دارد، قرار است در تالار اصلي تئاتر شهر به روي صحنه برود ولي هنوز زمان دقيق آن مشخص نيست.
مژده شمسايي (بازيگر و همسر بهرام بيضايي) در پاسخ خبرنگاران گفته است: "تا هفته آينده بازيگران اين نمايش انتخاب ميشوند و تمرين را شروع ميكنيم." پس با اين حساب يكي از بازيگران اين نمايش مژده شمسايي" خواهد بود. آخرين نمايش كه بهرام بيضايي اجرا كرد، نمايش "شب هزار و يكم" در سال 84 بود.
